Rechts of links rijden

Het is niet ondenkbaar dat wij vandaag of morgen in contact komen met buitenaardse beschavingen, hoewel ik sterk betwijfel dat zich dit een dag zal realiseren. Dat er andere intelligente beschavingen bestaan lijkt me meer dan waarschijnlijk! En contact met hen is meer hypothetisch. Voor ons voorbeeld links of rechts is dit zonder belang.

Deze wezens waarmee wij zullen gaan communiceren gaat door middel van elektromagnetische golven van de frequentie van het licht, X of Gamma en misschien wel gravitatie golven, wie weet? Wij zullen kunnen communiceren met deze intelligente wezens en uiteraard zij ook. Zeker voor wij die uit de kuit van Jupiter zijn gekomen. Het zal zelfs mogelijk zijn een foto te sturen van onze president Chirac met het commentaar van al het goeds dat ik over hem denk!

Het enige wat wij nooit kunnen uitleggen is; wat is links en wat is rechts!

Sinds er paard en wagen bestaat hebben de bestuurders een voorkeur gehad voor een richting maar er bestaat geen regel zoals voor onze huidige beschaving. Het is verbazend dat deze regels eerst sinds 200 jaar verordend zijn.

In de oudheid waren het de koetsiers en wagenbestuurders in het midden of rechts in hun voertuig en leiden hun destrier (het leidende paard) hierin vinden wij het woord Latijn voor rechtshandig “dextérité” .Om een ander voertuig te passeren in tegen gestelde richtingmoeten de wagens rechts rijden (de chauffeurs die zich kruisen moeten zodicht mogelijk bij de passerende wielen zitten om te zien dat men zich niet inhaakt. Een chauffeur die links zit moet rechts rijden om de tegenliggende kar te kunnen observeren gedurende de kruising.

Hoe komt het dat wij tegenwoordig in meeste gevallen rechts rijden?

De historische anekdote verteld dat Napoleon de dag voor zijn kroning zich ongerust maakt gezien de wanorde die toe al heerste in Parijs en die zich nog zou verergeren met de festiviteiten in vooruitzicht!

Het antwoord van Fouchet: Rechts rijden!

De Engelsen hebben dit enige dagen later vernomen en beslissen links te rijden.

Nou goed dit is waarschijnlijk een fabeltje, in ieder geval sinds dien rijdt men in Engeland links en in bijna de rest van de wereld rechts.

Het verbaast mij dat een land zoals Indonesië na 350 jaar Nederlandse dominering niet is overgegaan op rechts rijden, hier op moet gezegd worden dat het verkeer in de jaren 40 nagenoeg afwezig was en de Indonesiërs zijn links gaan rijden  in de Napoleontische tijd toen werd Java bezet door de Britten o.l.v. Raffles. Waarschijnlijk zijn zij nooit overgegaan op rechts om van hun oude Nederlandse meester afstand te houden.

Tot aan 1963 was in Europa, Zweden een uitzondering en de Dag “D” en het uur “U” hebben zij van richting gewijzigd door gedurende enige dagen te rijden met een zeer lage snelheid die langzaam opgevoerd is. Een dergelijke maatregel is niet denkbaar voor een land zoals Engeland met hun drukke en alom verbreide verkeerssysteem en zullen wel altijd net zoals onze buitenaardse wezens in tegengestelde richting van ons blijven.

Zowel als het merendeel van het landelijke verkeer rechts rijdt, zo rijden de treinen links behalve de metro in Parijs die veel later gebouwd werd en niet in verbinding is met het nationale spoorwegsysteem.

Dit komt van ons “perfide Albion” (scheldnaam voor Engeland) die de spoorwegen uitgevonden hebben en sinds dit overal is geplaatst, zal dit model wel door gaan tot het einde van dit transport en dat lijkt me niet voor morgen.

Een andere vorm van chauffeur of stuurman is die van een boot!

Zoals voor de paard en wagen, een boot werd bestuurd aan de rechterkant met een roer aan de zijkant van het schip. De stuurman stond dus met zijn rug naar de linkerkant. In de Angelsaksische taal is het woord voor rug “Back” of in Oudhollands “ Bak”  wat in het Frans Ba(k)bord wordt. Het ander boord in het Nederlands was stierboord en wordt stuurboord.In het Frans stier wordt estribord en heden ten dage tribord. Het woord stieren volgens de etymologische dictionaire van Dale komt van het indoeuropeësche woord waarvan er verschillende termen bestaan in Europa en India, stiore, stieran, styra, stiurjan, sthavira.
Persoonlijk denk ik eerder aan het primordiale woord Destrier = rechts sturen van een paard of schip!
   


Bronze Age Shipwreck Excavation at Uluburun

Foto's: Henk Wijngaards, Turkije, juni 2005      

Rechts of Links